ЕЛ АРДАҚТЫЛАРЫ

ЖЕЗДЕ
ЖЕЗДЕ

     1928 жылдың 27 тамызында Қазақ АКСР Орталық Атқару Комитеті мен Халық Комиссарлар Кеңесінің «Ірі байлар шаруашылығы мен жартылай феодалдарды шаруашылығын конфискациялау мен жер аудару» туралы декреті қабылданды. Бұл декрет бойынша байлар мен жартылай феодалдардың мал-мүлкі, байлығы тәркіленіп, өздерін соттап, отбасын жер аударады. Бұрынғы Гурьев (Атырау) округінде байларды тәркелеу 1928 жылдың 6 қыркүйегінде басталыпты. Қызылқоға ауданы бойынша, қазіргі Қоныстану ауылы аумағынан тәркілеуге түскен байлардың бірі Жұмабаев Түзелбайды он жылға соттап, отбасын Петропавловскге (Қызылжарға) жер аударады. Сол азапты күндерді көзімен көріп, басынан кешірген Түзелбайдың кіші баласы алты жасар Жұмабаев Теңелдің (1923-2004) естелігін сол күйінде ұсынамын. Бұл қолжазбаны 1996 жылы Қызылқоға ауданы, Жасқайрат ауылында тұратын Түзелбайдың қызы Хамзақанымнан туған жиені, Сейталив Ғалым (1942) ағаның үйінен көріп, ксерокөшірмесін түсіріп алып едім. Теңел ақсақалдың өз қолымен жазған «Құныскерей» және «Жезде» деректі әңгімелерін 2019 жылы жарық көрген «Бәйтерек. Кіші жүз, Он екі ата Байұлы, Ысық руының шежіресі» кітабына енгізіп жариялаған едім. Енді осы әңгімені 31 мамыр – саяси қуғын-сүргін және аштық құрбандарын еске алу күні қарсаңында Тайсойған сайтының оқырмандарына ұсынамын.

                                                          

  Жұмағұлов Марат Дәулетбайұлы, Тарихшы, шежіретанушы.

АСЫЛДЫҢ СЫНЫҒЫ, ТЕКТІНІҢ ТҰЯҒЫ
АСЫЛДЫҢ СЫНЫҒЫ, ТЕКТІНІҢ ТҰЯҒЫ
Мына фәни жалғанда маған таныс-біліс болуға, бірге жүруге, жастықтың жалынды жылдарын басымыздан қатар өткізуге тағдыр жазған студенттік кездердегі достардың арасында  Мейрам Қалиоллаұлы Өмірғалиевтің ойып тұрып алар өз орны бар...
ШӘКІРТТЕРІМЕН БАҚЫТТЫ
ШӘКІРТТЕРІМЕН БАҚЫТТЫ
Қостанайда өздері еліміздің өзге өңірлерінде туып өссе де, облыс орталығында ұзақ жылдардан бері ғұмыр кешіп, өз салалары бойынша еліміздің өркендеуіне айтарлықтай үлестерін қосып жатқан бауырларымыз жеткілікті. Солардың арасында ерлі-зайыпты Өтеген және Гүлмаржан Исеновтер әрқашанда ішкі мәдениеттерімен, ұлтжандылығымен және патриоттық сезімдерінің жоғарылығымен ерекшеленеді.
СӘТІМЖАН САНБАЕВ
СӘТІМЖАН САНБАЕВ
Бүгін қазақ классигі Сәтімжан Санбаевтың туған күні. Жазушы, аудармашы, актер Сәтімжан Қамзаұлы тірі болғанда 80-ге толар еді. Осыған орай, жазушымен көзінің тірісінде ағалі-інідей болып қатынасып кеткен досы әрі жерлесі Нұрберген Өтепұлы Балғымбаевтың естелігін беріп отырмыз. Қабыл алыңыздар!
МҰСЕКЕҢНІҢ АРМАНЫ
МҰСЕКЕҢНІҢ АРМАНЫ
Кеңес Одағының суға батқан алып кемесінен елін қалтылдаған қайыққа салып жағалауға тартқан тұлғалар көп болды. Сондай алыптардың бірі-Мұстафа еді. Германиядан шәкірттерін ертіп, елге келгенде Орталық стадион мен Цирк үйін қарақұрым халық басты.
ТАРАС ВАСИЛЬЕВТІҢ ЕСТЕЛІГІ

   Жуырда маған Тарас досым звандап екеуміз біраз шерімізді тарқатып алдық. Әңгіме арасында сол бұрынғы студенттік кездерімізді есімізге алып қоямыз. Бірге оқыған курстастарымызбен үзбей кездесіп тұрады екен. Олар «Абай.КЗ» сайтында шыққан осы естелігімді оқыған көрнеді. Басқа қызықты оқиғалар болса жариялап тұрғанымды айтты. «Өткен өміріміздің қызықты шағын айтып отырмасақ бізге басқа не керек?»-дейді Тарас досым. Сол себепті осы естелігімді «Тайсойған.КЗ» сайтының оқырмандарына арнап қайтадан жариялап отырмын. Қабыл алыңыздар!

Автордан

АЛҒАШҚЫ КЕЗДЕСУІМ
АЛҒАШҚЫ КЕЗДЕСУІМ
   1997 жылдың наурыз айы болатын. Атыраудың бір топ спортшыларымен бірге Алматыға жарысқа келе жатырмыз. Ұшақта бізге орын әр жерден берілді. Түскен соң бәріміз аэропортқа тарттық. Бірге келе жатырған спортшылардың бапкері Сүндеткерей: «Мына кісі кикбокстан республикалық федерацияның тұңғыш президенті болған екен. Мында оның фамилиясы бар»-деп екі бүктелген бір қағазды қолыма ұстата салды. Қағазды ашып, оқып көріп едім, өз көзіме өзім сенбедім. «Сәтімжан Санбаев» деп жазылып тұр...
КАРАТЕ СПОРТЫНА ҚҰМАРЛЫҒЫМ СТУДЕНТ КЕЗІМНЕН БАСТАЛДЫ
КАРАТЕ СПОРТЫНА ҚҰМАРЛЫҒЫМ СТУДЕНТ КЕЗІМНЕН БАСТАЛДЫ

Жуырда Атырау өңірінде шығыс жекпе-жегінің қалыптасуы мен даму тарихы жөнінде кітап шығатын болып шешім қабылданды. Сол кітаптың құрастыруды маған тапсырған. Бұйыртса, 2020 жылы аяқтап оқырмандарға ұсынбақшымын. Сол себепті өзімнің «Атырау» газетінде бұрынырақта жарияланған мақаламды қайтадан бастырып отырмын. Алдағы уақытта да «Тайсойған.КЗ» сайтында Атырау каратесінің тарихын, спортшылардың жеке өмірбаянын жариялап отырамын. Қабыл алыңыздар!

Автордан.

ДОБРОЕ ДЕЛО ЗЕМЛЯКАМ
ДОБРОЕ ДЕЛО ЗЕМЛЯКАМ

...И Нурлан Утепович мне говорит: «я очень тебя прошу, помоги области, где я родился, поднять уровень бокса». И несмотря на своё решение, я все-таки из-за уважения к Нурлану Утеповичу дал своё согласие...

АЛҒАШҚЫ АҒАРТУШЫЛАРДЫҢ БІРІ БОЛҒАН
АЛҒАШҚЫ  АҒАРТУШЫЛАРДЫҢ  БІРІ  БОЛҒАН

Өлкетану тақырыбына  іздену барысында 2015 жылдан  бері Атыраудағы  халық ағарту ісінің  тарихына  да  жіті  көңіл  аудара  бастағам, нәтижесінде  2016 жылы Ұлы Қазан  революциясынан  бұрынғы  өлкеміздегі  білім  беру  мекемелері  мен  ұстаздары  туралы «Атыраудың  алғашқы  ағар-тушылары» және «Ұрпақтарға  ұлағат ұқтырған  ұстаздар»  атты  екі  кітапты  баспадан  шығардым. Сөйтіп  жүргенде, облыс  орталығындағы «Ағатай» баспасынан 2014 жылы  жарық көрген «Киелі мекен – Кең Жылыой» деген  жақсы  кітапты  тағы  бір  шолдым. Ондағы «Сондай-ақ, 1900 жылғы  мұғалім Досұлы Қожағұлдың суреті аудандық мұражайда  сақтаулы. Жұмыс істеген  жері  белгісіз  болып  қалды» (190-бет) деген  жолдарға көңіл  аудардым. Себебі, менің  аталған еңбектерімде  бұл  ұстаз  туралы  да  шағын  мәліметтер  бар  болатын, ал, суреті жоқ-ты. Оны 2002 жылы шыққан «Қызылқоға энциклопедиясынан» да  таба алмайсың.